اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یک وضعیت سلامت روان است که ناشی از یک رویداد بسیار استرسزا یا ترسناک میباشد، چه خود فرد درگیر آن باشد و چه آن را مشاهده کرده باشد. علائم آن ممکن است شامل فلشبکها، کابوسها، اضطراب شدید و افکار غیرقابل کنترل درباره رویداد باشد.
بیشتر افرادی که رویدادهای تروماتیک را تجربه میکنند، ممکن است در کوتاهمدت در تطبیق و کنار آمدن با وضعیت دچار مشکل شوند. اما با گذر زمان و مراقبت مناسب از خود، معمولاً بهبود مییابند. اگر علائم شدیدتر شوند، ماهها یا سالها ادامه یابند و توانایی فرد در انجام امور روزمره را مختل کنند، ممکن است PTSD ایجاد شود.
دریافت درمان پس از بروز علائم PTSD میتواند بسیار مهم باشد تا علائم کاهش یابند و فرد بهتر بتواند عملکرد روزمره خود را ادامه دهد.
PTSD چیست؟
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یک اختلال سلامت روان است که میتواند پس از تجربه یک رویداد تروماتیک رخ دهد.
حس ترس و اضطراب پس از یک رویداد تروماتیک طبیعی است. در برخی موارد، این احساسات میتوانند برای مدت طولانی ادامه داشته باشند و بر توانایی شما در کنار آمدن با زندگی روزمره تأثیر بگذارند. اگر این علائم بیش از یک ماه پس از رویداد تروماتیک ادامه یابند، ممکن است نشانهای از PTSD باشند.
علت PTSD چیست؟
PTSD میتواند ناشی از تجربه یا مشاهده یک رویداد تروماتیک باشد. این میتواند شامل آسیب جدی، خشونت جنسی، موقعیت بالقوه تهدیدکننده زندگی یا مرگ باشد. همچنین ممکن است ناشی از شنیدن درباره یک رویداد تروماتیک که برای کسی نزدیک شما اتفاق افتاده باشد، باشد و در برخی افراد به واکنشهایی مانند احساس گناه بازمانده یا دیگر پیامدهای روانی منجر شود.
تجربههایی که ممکن است منجر به PTSD شوند شامل موارد زیر است:
- تصادفات جدی
- بلایای طبیعی مانند آتشسوزی جنگلی، سیل و زلزله
- زندگی در منطقه جنگی یا تجربه جنگ در ارتش
- تجاوز جنسی یا جسمی
- شکنجه یا تروریسم
- مشاهده آسیب دیدن یا کشته شدن افراد
اگرچه پایان یک رابطه یا از دست دادن شغل میتواند دردناک باشد، اما این نوع رویدادها باعث PTSD نمیشوند.
عوامل خطر برای PTSD
هر کسی میتواند PTSD را تجربه کند، اما برخی افراد در معرض خطر بیشتری هستند. زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به PTSD هستند.
شما بیشتر احتمال دارد به PTSD مبتلا شوید اگر:
- یک رویداد تروماتیک را تجربه کرده باشید که در آن کسی عمداً به شما آسیب زده باشد
- آسیبهای مکرر تجربه کرده باشید، مانند زندگی در منطقه جنگی یا تجربه سوءاستفاده مکرر
- شغلی داشته باشید که شما را در معرض آسیبهای مکرر قرار دهد، مانند سرباز، پرستار اورژانس یا آتشنشان
- در گذشته اختلالات روانی داشتهاید، مانند اضطراب یا افسردگی
- پس از رویداد تروماتیک حمایت کافی نداشتهاید
- پس از تروما استرسهای اضافی زندگی را تجربه کرده باشید، مانند از دست دادن عزیزان، خانه یا شغل
PTSD تنها اختلال سلامت روان ناشی از تجربه رویدادهای تروماتیک یا ترومای جمعی نیست. افسردگی، روانپریشی، اضطراب یا اختلالات خوردن نیز میتوانند از چنین تجربههایی ناشی شوند.
علائم PTSD
هر کسی به طور متفاوتی تحت تأثیر PTSD قرار میگیرد. علائم PTSD معمولاً به زودی پس از رویداد تروماتیک شروع میشوند، اما گاهی چند ماه طول میکشد تا ظاهر شوند.
چهار نوع اصلی علائم PTSD وجود دارد:
-
تجربه مجدد تروما
علائم این نوع شامل موارد زیر است:
- خاطرات تکراری (یا فلشبک) که کنترل آن دشوار است و در زندگی روزمره مزاحمت ایجاد میکند
- کابوسها
- اضطراب شدید ناشی از یادآوری تروما
- علائم جسمی مانند تپش قلب، دشواری در تنفس، تعریق یا حملات پانیک هنگام یادآوری تروما
-
اجتناب
علائم این نوع شامل موارد زیر است:
- اجتناب از مکانها، افراد یا اشیائی که ممکن است خاطرات تروما را برانگیزند
- تمایل نداشتن به صحبت یا فکر کردن درباره رویداد
-
افکار و حالت منفی
علائم این نوع شامل موارد زیر است:
- سرزنش خود یا دیگران برای رویداد تروماتیک
- احساس بیحسی، افسردگی، خشم یا گناه
- ناتوانی در به خاطر آوردن تروما
- لذت نبردن از فعالیتهای مورد علاقه
- جدا شدن عاطفی از دیگران
-
افزایش هوشیاری
علائم این نوع شامل موارد زیر است:
- بررسی مداوم محیط برای نشانههای خطر
- زودتر ترسیدن یا بهراحتی مضطرب شدن
- رفتار تحریکپذیر یا پرخاشگرانه
- دشواری در خوابیدن
- ضعف تمرکز
PTSD در کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان ممکن است علائم مشابه بزرگسالان داشته باشند، اما تفاوتهایی هم وجود دارد.
پس از تجربه تروما، کودکان ممکن است:
- مهارتهایی که قبلاً یاد گرفتهاند را از دست بدهند، مانند صحبت کردن
- دچار شبادراری شوند
- از تاریکی یا خواب رفتن بترسند
- بیش از حد به والدین یا پرستار چسبندگی (وابستگی عاطفی بیش از حد، نیاز مداوم به تأیید و ترس شدید از رها شدن) نشان دهند
- تجربه تروما را در بازیهای کودکانه بازآفرینی کنند
- خوابهای ناراحتکننده داشته باشند یا در خواب مشکل داشته باشند
- دچار تنش شدید یا کجخلقی شدید شوند
نوجوانان با PTSD ممکن است علائم مشابه بزرگسالان داشته باشند، اما همچنین احتمال بیشتری دارد که:
- رفتارهای پرخطر بیشتری انجام دهند
- به خود آسیب بزنند
- الکل یا مواد دیگر مصرف کنند
به نقل از وبسایت HealthyPlace
“Always remember, if you have been diagnosed with PTSD, it is not a sign of weakness; rather, it is proof of your strength, because you have survived!”
«همیشه به یاد داشته باشید، اگر برای شما PTSD تشخیص داده شده است، نشانه ضعف نیست؛ بلکه گواه قدرت شماست، زیرا شما توانستهاید زنده بمانید!»
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر شما یا کسی که میشناسید علائم PTSD را تجربه میکنید که بیش از ۲ هفته پس از یک رویداد تروماتیک بر کار، مدرسه یا فعالیتهای روزمره تأثیر میگذارد، مهم است که با یک پزشک یا متخصص سلامت صحبت کنید. اگر شما یا کسی که میشناسید در معرض خطر بالای ابتلا به PTSD پس از یک رویداد تروماتیک هستید، دریافت کمک زودهنگام ممکن است این خطر را کاهش دهد. گفتنی است پلتفرم مشاوره آنلاین «همراه» میتواند در این زمینه به شما کمک کند.
PTSD چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک شما درباره علائم شما و تجربه هرگونه تروما سؤال خواهد کرد و در صورت نیاز با شما همکاری میکند تا یک برنامه درمان سلامت روان ایجاد شود. این برنامه اهداف درمانی شما را مشخص میکند و شامل خدمات و منابع در دسترس شما است.
پزشک ممکن است شما را به یک روانپزشک یا روانشناس ارجاع دهد. آنها جزئیات بیشتری درباره تأثیر علائم بر زندگی شما و میزان حمایت خانواده و دوستان خواهند پرسید.
PTSD ممکن است تشخیص داده شود اگر شما مجموعهای از علائم را داشته باشید که به اندازه کافی شدید هستند تا توانایی شما برای عملکرد در محل کار، اجتماع یا خانه را مختل کنند.
PTSD چگونه درمان میشود؟
بسیاری از افراد در هفتههای اول پس از یک رویداد تروماتیک برخی علائم PTSD را تجربه میکنند، اما بیشتر آنها به تنهایی یا با کمک خانواده و دوستان بهبود مییابند.
برای افرادی که علائمشان طولانیتر ادامه دارد، PTSD میتواند با درمانهای روانشناختی و گاهی با داروها درمان شود. هر فرد تجربه متفاوتی از PTSD دارد؛ با پزشک یا متخصص سلامت روان خود صحبت کنید تا بهترین گزینههای درمانی مناسب شما مشخص شود.
درمانهای روانشناختی برای PTSD
درمانهای روانشناختی میتوانند به شما بیاموزند چگونه با خاطرات تروماتیک کنار بیایید و اضطراب خود را کاهش دهید. انواع مختلفی از درمانها وجود دارد:
| رفتاردرمانی شناختی متمرکز بر تروما (TF-CBT) | ·کار کردن روی خاطرات تروما در محیطی امن و ساختاریافته
·تلاش برای تغییر باورها و افکار نامساعد ·مواجهه تدریجی با محرکهایی که اضطراب ایجاد میکنند |
| مواجهه طولانیمدت (PE) | نوعی درمان گفتوگو محور که شامل بازگویی خاطروت تروما تا زمانی است که کمتر ناراحتکننده شوند |
| درمان پردازش شناختی (CPT) | نوعی CBT که روی افرادی تمرکز دارد که در افکارشان درباره تروما گیر کردهاند |
| حساسزدایی و بازپردازش با حرکت چشم (EMDR) | پردازش خاطرات تروما همزمان با انجام مجموعهای از حرکات چشم |
معمولاً بین ۸ تا ۱۲ جلسه طول میکشد تا از علائم تسکین پیدا کنید.
به نقل از وبسایت HealthyPlace
“PTSD: It’s not the person refusing to let go of the past, but the past refusing to let go of the person.”
«PTSD : مشکل این نیست که فرد نمیتواند گذشته را رها کند، بلکه این گذشته است که نمیگذارد فرد رها شود.»
داروها برای PTSD
دارو ممکن است در صورتی توصیه شود که علائم شما شدیدتر باشد و اغلب همراه با درمان روانشناختی استفاده میشود.
- مفیدترین داروها برای PTSD، ضدافسردگیها هستند.
- ممکن است مدتی طول بکشد تا اثر آنها شروع شود.
- آگاه بودن از عوارض جانبی ممکن و حفظ ارتباط منظم با پزشک یا متخصص سلامت روان در طول مصرف داروها بسیار مهم است.
راهکارهای اصلاح سبک زندگی برای درمان اختلال پس از سانحه
استراتژیهای دیگر که میتوانند سلامت روان شما را بهبود دهند:
- رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
- ورزش منظم انجام دهید.
- تمرینات آرامسازی، ذهنآگاهی و یوگا انجام دهید.
- از الکل و مواد مخدر اجتناب کنید.
حمایت از کسی که PTSD دارد
تحقیقات نشان دادهاند که حمایت خانواده و دوستان نقش مهمی در بهبود فرد از PTSD دارد. در برخی موارد، اعضای خانواده نیز ممکن است نیاز به حمایت خود داشته باشند.
آیا میتوان از PTSD پیشگیری کرد؟
اگر شما یا کسی که میشناسید یک رویداد تروماتیک را تجربه کردهاید، میتوانید به خود یا عزیزتان کمک کنید تا با تجربه کنار بیایید و از احساسات منفی بهبود یابید.
استراتژیهایی که ممکن است مفید باشند:
- استراحت کنید، رژیم غذایی سالم داشته باشید و کمی ورزش کنید.
- از الکل، سیگار و محرکهایی مانند قهوه اجتناب کنید.
- به تدریج به فعالیتهای معمول خود بازگردید.
- زمانی را برای انجام کارهایی که دوست دارید اختصاص دهید.
- وقت خود را با خانواده و دوستان بگذرانید.
- درباره احساسات خود صحبت کنید یا آنها را بنویسید.
- میزان زمانی که صرف دنبال کردن پوشش رسانهای رویداد تروماتیک میکنید محدود کنید.
عوارض PTSD
بدون درمان، PTSD ممکن است مزمن شود و منجر به مشکلات دیگر سلامت روان مانند افسردگی و اضطراب گردد. هرچه درمان زودتر شروع شود، نتایج بهتر خواهد بود.
- برخی افراد برای مقابله با خاطرات تروماتیک به الکل یا سایر مواد روی میآورند که میتواند منجر به سوءمصرف مواد شود.
- PTSD میتواند باعث انزوا از خویشاوندان و دوستان شود و فشار زیادی بر خانوادهها وارد کند.
منابع:
