روابط سالم برای شادی و احساس رضایت در زندگی ضروری هستند. ما بهطور طبیعی به دیگران جذب میشویم، زیرا روابط برای بقای ما اهمیت دارند و شادی و حمایت را به زندگیمان میآورند. زمانی که روابط ما با چالش روبهرو میشوند، زوجدرمانی میتواند به شما و شریک زندگیتان کمک کند تا از میان این دشواریها عبور کرده و رابطهای قویتر و متعهدانهتر بسازید.
زوجدرمانی چیست؟
زوجدرمانی که با نام مشاوره ازدواج یا مشاوره رابطه نیز شناخته میشود، نوعی رواندرمانی است که برای کمک به بهبود رابطه میان شرکا طراحی شده است. این رویکرد بر شناسایی تعارضها، بهبود ارتباط و تقویت درک عاطفی تمرکز دارد. زوجها با هدایت یک درمانگر آموزشدیده میآموزند چگونه نیازهای خود را بهطور مؤثر بیان کنند، اختلافها را به شکلی سازنده حلوفصل نمایند و بینش عمیقتری نسبت به دنیای عاطفی یکدیگر به دست آورند.
بر اساس گزارش انجمن روانشناسی آمریکا ، زوجدرمانی فضایی امن و ساختارمند فراهم میکند که در آن هر دو طرف میتوانند بدون قضاوت درباره مسائل خود بهصورت آشکار گفتوگو کنند. برخلاف گفتوگوهای معمولی یا توصیههای دوستان، زوجدرمانی بر نظریههای روانشناختی و مداخلات مبتنی بر شواهد علمی استوار است که به شرکا کمک میکند پیوند خود را با همدلی و درک متقابل بازسازی کنند.
به نقل از PHW Counseling
“Couples therapy creates a safe, neutral space for both partners to explore their challenges openly and constructively.”
زوجدرمانی فضایی امن و بیطرف فراهم میکند تا هر دو شریک بتوانند بهصورت باز و سازنده چالشهای خود را بررسی کنند.
انواع زوجدرمانی
به گفته برایان مولر، دکترای روانشناسی و متخصص زوجدرمانی در مرکز پزشکی دانشگاه کلمبیا، رویکردهای متعددی در زوجدرمانی وجود دارد که میتواند شامل موارد زیر باشد:
درمان متمرکز بر هیجان (EFT)
این رویکرد بر بهبود دلبستگی و پیوند عاطفی میان شما و شریکتان تمرکز دارد. درمانگر به شما کمک میکند الگوهایی را که منجر به احساس فاصله و گسست عاطفی میشوند، درک کرده و تغییر دهید.
روش گاتمن:
این روش بر شناسایی و رسیدگی به زمینههای تعارض تمرکز دارد و مهارتهای حل مسئله را به شما و شریکتان آموزش میدهد. هدف آن بهبود کیفیت دوستی و افزایش سطح صمیمیت میان شما و شریک زندگیتان است.
رویکرد الن واچتل:
این یک رویکرد مبتنی بر نقاط قوت است که بر جنبههای مثبت رابطه تمرکز دارد. در این روش، خودآگاهی و خودبازنگری بهجای سرزنش کردن طرف مقابل مورد تأکید قرار میگیرد.
زوجدرمانی روانپویشی:
درمان روانپویشی به بررسی امیدها و ترسهای زیربنایی میپردازد که شما و شریکتان را هدایت میکنند تا به درک عمیقتری از یکدیگر برسید.
درمان رفتاری:
این نوع درمان که با عنوان زوجدرمانی رفتاری (BCT) نیز شناخته میشود، بر شکلدهی رفتار تمرکز دارد؛ به این صورت که رفتارهای مثبت تقویت میشوند تا ثبات و رضایت افزایش یابد و رفتارهایی که منجر به منفیگرایی میشوند، کاهش داده شوند.
درمان شناختی–رفتاری (CBT)
این رویکرد که به زوجدرمانی شناختی–رفتاری (CBCT) نیز معروف است، شامل شناسایی و تغییر الگوهای فکری منفی است که بر رفتار تأثیر نامطلوب میگذارند.
تکنیکهای زوج درمانی
درمانگران زوجدرمانی اغلب از رویکردی یکپارچه استفاده میکنند و بسته به نیازهای شما، از تکنیکهای برگرفته از انواع مختلف درمان بهره میبرند.
برخی از راهبردهایی که یک درمانگر زوجدرمانی ممکن است به کار گیرد عبارتاند از:
آشنایی و ایجاد احساس امنیت:
مولر میگوید: «درمانگر با آشنا شدن با شما و شریکتان، فضایی امن ایجاد میکند. او بهصورت فعال و مشارکتی با شما کار میکند تا به درک بهتری از خودتان و شریک زندگیتان برسید.»
شناسایی احساسات:
مولر توضیح میدهد: «درمانگر به شما و شریکتان کمک میکند احساسات خود را شناسایی کرده و آنها را با کلمات مناسب برای یکدیگر بیان کنید.»
بررسی گذشته:
زوجدرمانی میتواند شامل بررسی گذشته شما باشد، زیرا این کار به درک بهتر ترسها، انگیزهها و الگوهای رفتاری در رابطه کمک میکند. همچنین میتواند به حل تعارضهای حلنشدهای بپردازد که بر رابطه کنونی شما تأثیر میگذارند.
تمرکز بر راهحلها:
درمانگر با شما و شریکتان همکاری میکند تا مسائل را حل کرده، الگوهای رفتاری منفی را اصلاح کند و بر جنبههای مثبت رابطه تمرکز داشته باشد.
آموزش مهارتها:
زوجدرمانی میتواند به شما و شریکتان مهارتهایی مانند مدیریت خشم، حل مسئله و حل تعارض را آموزش دهد. هدف این است که شما و شریک زندگیتان به ابزارهایی مجهز شوید تا بتوانید هنگام بروز مشکلات، بهطور مؤثر با آنها برخورد کنید.
زوج درمانی در چه زمینههایی میتواند کمککننده باشد؟
زوجدرمانی این فرصت را در اختیار شما و شریک زندگیتان قرار میدهد تا درباره جنبههای مختلف رابطهتان گفتوگو کرده و مسائل موجود را حلوفصل کنید. این زمینهها میتواند شامل موارد زیر باشد:
| نقشها در رابطه | زوجدرمانی به شما کمک میکند نقشهایی را که شما و شریکتان در رابطه ایفا میکنید بررسی کرده و الگوهای ناسالم را شناسایی نمایید. همچنین میتواند به تفاوتها در انتظارات رسیدگی کند. |
| باورها و ارزشها | زوجدرمانی به شما و شریکتان کمک میکند باورها، ارزشها و دیدگاههای مذهبی خود را مطرح کرده و تأثیر آنها را بر زندگی روزمرهتان بررسی کنید. |
| مسائل مالی | امور مالی میتواند یکی از منابع اصلی تعارض در روابط باشد. زوجدرمانی به ایجاد گفتوگوی باز و شفاف درباره درآمد و عادات خرجکرد کمک میکند. |
| زمانی که با هم میگذرانید | شما و شریکتان میتوانید مسائلی را که باعث تضعیف کیفیت زمان مشترکتان شدهاند بررسی کنید. همچنین میتوانید درباره فعالیتهایی که از انجام آنها با هم لذت میبرید و راههای لذتبخشتر کردن زمان با هم بودن گفتوگو کنید. |
| فرزندان | اگر شما و شریکتان درباره داشتن فرزند یا شیوه تربیت فرزندان همنظر نیستید، زوجدرمانی میتواند به بیان و مدیریت این نگرانیها کمک کند. همچنین میتواند در مواجهه با فشارهایی مانند مشکلات باروری یا فرزندخواندگی حمایتکننده باشد. |
| روابط خانوادگی | زوجدرمانی میتواند به شما و شریکتان کمک کند تا مسائل ناشی از تعارض با سایر اعضای خانواده، مانند والدین، فرزندان یا خواهر و برادرها را مدیریت کنید. |
| رابطه جنسی و صمیمیت | اگر شما و شریکتان در زمینه صمیمیت، روابط جنسی یا خیانت با مشکل مواجه هستید، زوجدرمانی فضایی امن برای بیان احساسات و نیازهای شما فراهم میکند. |
| مشکلات سلامتی | بیماریهای جسمی یا روانی میتوانند فشار زیادی بر شما و شریکتان وارد کنند. زوجدرمانی به شما کمک میکند با استرسی که این مسائل بر رابطهتان تحمیل میکنند بهتر کنار بیایید. |
| عوامل استرسزای بیرونی | درمان میتواند به شما و شریکتان در مدیریت تعارضهایی که به دلیل عوامل بیرونی مانند فشارهای کاری ایجاد میشوند و رابطه را تحت تأثیر قرار میدهند، کمک کند. |
مزایای زوج درمانی
مولر میگوید: «افراد پس از زوجدرمانی گزارش میدهند که احساس ارتباط عمیقتری با شریک زندگی و همچنین با احساسات خود دارند و در رابطه احساس امنیت، خودانگیختگی و شوخطبعی بیشتری میکنند. وقتی افراد در رابطه خود احساس امنیت بیشتری دارند، میتوانند در سایر بخشهای زندگی نیز قاطعتر و ماجراجوتر باشند.«
برخی از مزایایی که زوجدرمانی میتواند به همراه داشته باشد عبارتاند از:
درک بهتر یکدیگر:
زوجدرمانی به شما کمک میکند خودتان و شریکتان را بهتر بشناسید. این فرآیند به هر دوی شما امکان میدهد احساسات، امیدها، ترسها، اولویتها، ارزشها و باورهای خود را بیان کنید.
شناسایی مسائل رابطه:
به گفته مولر، درمانگر میتواند به شما و شریکتان کمک کند مسائلی را شناسایی کنید که منجر به تعارضهای تکرارشونده، بیاعتمادی و احساس فاصله عاطفی میشوند.
بهبود مهارتهای ارتباطی:
درمان به شما و شریکتان کمک میکند ارتباط مؤثرتری با یکدیگر برقرار کنید؛ بهگونهای که بتوانید خواستهها و نیازهای خود را بدون حمله یا سرزنش طرف مقابل بیان کنید.
حل تعارضها:
درمانگر به شما و شریکتان کمک میکند مسائل موجود را بررسی کرده و به راهحلهای سازنده برسید.
تقویت دوستی و دلبستگی:
زوجدرمانی میتواند دوستی، دلبستگی، پیوند عاطفی و صمیمیت میان شما و شریک زندگیتان را تقویت کند.
پایان دادن به رفتارهای ناکارآمد:
درمانگر میتواند رفتارهای ناکارآمد و مخرب را شناسایی کرده و به شما در حذف آنها کمک کند.
یادگیری مهارتها:
زوجدرمانی معمولاً یک درمان بلندمدت نیست؛ بلکه رویکردی کوتاهمدت است که هدف آن مجهز کردن شما و شریکتان به مهارتهایی برای پیشگیری و مدیریت تعارضهای آینده است.
افزایش رضایت از رابطه:
زوجدرمانی میتواند کیفیت کلی رابطه شما را بهبود ببخشد تا شما و شریکتان در کنار یکدیگر احساس شادی و رضایت بیشتری داشته باشید.
چه کسانی باید به زوجدرمانی مراجعه کنند؟
آیا مشاوره ازدواج واقعاً به روابط کمک میکند؟ زوجدرمانی شامل چه مراحلی است؟ میتوان زوجدرمانی را نوعی «کمکهای اولیه برای رابطه» دانست؛ رویکردی حمایتی برای زوجهایی که با نگرانیها و چالشهای مختلف روبهرو هستند. در عین حال، این درمان میتواند برای زوجهایی که رابطه خوبی دارند اما میخواهند آن را سالم و پایدار نگه دارند نیز مفید باشد. در ادامه، نمونههایی از افرادی که از زوجدرمانی بهرهمند میشوند آورده شده است:
زوجهایی که با مشکلات جسمی یا روانی درگیرند:
زمانی که یکی از شرکا با تشخیص یک بیماری جسمی یا روانی مواجه میشود، حتی یک رابطه قوی نیز ممکن است تحت فشار قرار گیرد. ممکن است یکی از طرفین مسئولیت مراقبت از شریک بیمار را بر عهده بگیرد و در مقابل، فرد بیمار احساس کند باری بر دوش طرف مقابل شده است. مشاوره رابطه میتواند به زوجهایی که با بیماری دستوپنجه نرم میکنند کمک کند راهی برای ادامه مسیر مشترک خود بیابند.
زوجهایی با دیدگاههای متفاوت درباره مسائل مالی:
مسائل مالی میتواند منبع استرس برای بسیاری از زوجها باشد. ممکن است شما تمایل به پسانداز داشته باشید در حالی که شریکتان خرج کردن را ترجیح میدهد، یا درباره محل سرمایهگذاری پول و اهداف مالی توافق نداشته باشید. مشاوره میتواند به شما کمک کند در مورد مسائل مالی به درک مشترک برسید یا برنامهای برای مدیریت مالی مشترک تدوین کنید.
زوجهایی که قصد تشکیل خانواده دارند:
تصمیم به داشتن فرزند با فردی دیگر، نقطه عطف مهمی است که انتخابهای بسیاری را به همراه دارد. اگر ناباروری مطرح باشد، باید درباره روشهایی مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF)، استفاده از رحم جایگزین یا فرزندخواندگی تصمیمگیری کنید. همچنین لازم است در مورد شیوه تربیت فرزند به توافق برسید. جلسات مشاوره میتواند به شما و شریکتان کمک کند برنامهای روشن برای شروع خانواده تدوین کنید.
زوجهایی که با خیانت مواجه شدهاند:
زمانی که یکی از طرفین خیانت میکند، طرف دیگر معمولاً احساس خیانتدیدگی و آسیب عاطفی شدیدی را تجربه میکند. با این حال، اگر هر دو نفر تمایل به بهبود شرایط داشته باشند، خیانت لزوماً به معنای پایان رابطه نیست. مشاوره میتواند به زوجها کمک کند از این تجربه عبور کرده و رابطه را ترمیم کنند.
زوجهایی که میخواهند پیوند خود را تقویت کنند:
برای بهرهمندی از زوجدرمانی لزوماً نباید در بحران باشید. برخی زوجها برای بهبود مهارتهای ارتباطی و پیشگیری از بزرگتر شدن مسائل کوچک، در جلسات درمانی شرکت میکنند تا پیش از تبدیل شدن به مشکلات جدی، آنها را برطرف کنند.
نشانههایی که ممکن است زمان در نظر گرفتن زوجدرمانی فرا رسیده باشد
در حالی که برخی زوجها حتی زمانی که رابطه نسبتاً خوبی دارند برای پیشگیری از مشکلات جدیتر به مشاوره رابطه مراجعه میکنند، زوجدرمانی بهویژه زمانی توصیه میشود که در موارد زیر با دشواری مواجه هستید:
- آرام کردن هیجانات شدید پس از یک مشاجره
- برقراری دوباره ارتباط پس از دعوا یا اختلاف نظر
- آرام کردن و حمایت از یکدیگر در زمانهای پراسترس
- حفظ یا بازسازی اعتماد
- صحبت مؤثر با شریک زندگی درباره نیازهایتان
- حلوفصل بحثها و اختلافهای تکرارشونده بر سر موضوعات مشابه
- عبور از موانع مربوط به صمیمیت جسمی، ارتباط عاطفی یا ابراز محبت
- مدیریت رویدادهای استرسزا مانند تولد فرزند، تغییر شغل یا از دست دادن یکی از عزیزان
- رسیدن به توافق درباره اهداف یا ارزشهای بلندمدت
- صحبت صادقانه و باز درباره مشکلات احتمالی سلامت روان
- توافق بر سر تصمیمهای مهم مربوط به فرزندپروری
آیا زوجدرمانی واقعا موثر است؟
بر اساس یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۴، زوجدرمانی میتواند به بهبود رضایت از رابطه، کیفیت ارتباط، توانایی بخشش، حل مسئله و پاسخگویی به نیازها و احساسات کمک کند. برخی زوجها پس از مشاوره، تا ۷۰٪ بهبود در رابطه خود را تجربه میکنند. تحقیقات مبتنی بر شواهد نشان دادهاند که بسیاری از روشهای درمانی باعث تغییرات پایدار در رابطه میشوند.
به گفته مولر، بهویژه درمان متمرکز بر هیجان (EFT) از پشتوانه پژوهشی قوی در طیف گستردهای از مشکلات برخوردار است. او اشاره میکند که مطالعات متعددی نشان دادهاند زوجهایی که ۸ تا ۱۲ جلسه EFT دریافت میکنند، کاهش قابل توجهی در آشفتگی رابطه و افزایش رضایت از رابطه را برای هر دو شریک تجربه میکنند؛ بهطوریکه این فواید حتی تا دو سال پس از پایان درمان نیز باقی میماند.
زوجدرمانی زمانی بیشترین تأثیر را دارد که هر دو طرف متعهد به روند درمان باشند و بخواهند روی رابطه کار کنند. لازم نیست مطمئن باشید که همیشه با این فرد خواهید بود، اما باید حداقل برای آینده نزدیک به رابطه متعهد باشید.
زوجدرمانی همچنین زمانی مؤثرتر است که رابطه دارای پایهای نسبتاً پایدار باشد، زیرا این پایه قوی به شما کمک میکند هنگام بروز هیجانات شدید، به پیشرفت ادامه دهید. پیشرفت در زوجدرمانی زمانی دشوار است که خیانت حلنشده، تهدید به خیانت، مصرف اخیر مواد مخدر یا سوءاستفاده جسمی وجود داشته باشد. این مسائل باید ابتدا مورد رسیدگی قرار گیرند تا علل اصلی مشکلات رابطه توسط علائم بیرونی پنهان نشود. در چنین شرایطی، زوجها ممکن است ابتدا به درمان فردی نیاز داشته باشند تا بتوانند بهصورت سالم و مؤثر در جلسات زوجدرمانی حاضر شوند.
چگونه یک زوجدرمانگر خوب پیدا کنیم؟
در زوج درمانی، همانند درمان فردی، رابطه میان درمانگر و مراجع نقش بسیار مهمی دارد. به همین دلیل، یافتن زوجد رمانگری که رویکردش برای شما احساس راحتی ایجاد کند اهمیت زیادی دارد؛ در عین حال، درمانگر باید در مواقع لازم آمادگی داشته باشد باورها یا رفتارهای هر یک از طرفین را به چالش بکشد. پیش از انتخاب درمانگر، عاقلانه است که یک جلسه مشاوره اولیه با یک یا چند درمانگر داشته باشید؛ درمانگرانی که باید مایل باشند به تمامی پرسشهای شما درباره درمان پاسخ دهند و نگرانیهایتان را بهگونهای برطرف کنند که برایتان رضایتبخش باشد.
زوج درمانگران، متخصصان دارای مجوز در حوزه سلامت روان هستند که مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری در رشتههایی مانند روانشناسی و مشاوره دارند. آنها نهتنها در طیف گستردهای از رویکردهای رواندرمانی آموزش دیدهاند، بلکه تحصیلات دانشگاهی تخصصی در زمینه علم روابط و نظامهای خانوادگی و همچنین آموزش بالینی تحت نظارت در حوزه پویاییهای بینفردی را نیز گذراندهاند.
انتخاب درمانگری که تجربه کار با زوجهایی با مشکلات مشابه شما را داشته باشد، میتواند روند درمان را تسریع کند؛ بنابراین توصیه میشود از درمانگر بالقوه بپرسید چه نوع آموزشهایی دیده است و رویکرد او در کار با زوجهایی که با مسائلی شبیه به مشکلات شما مواجهاند چگونه است.
در مسیر انتخاب یک زوجدرمانگر مناسب و شروع جلسات مشاوره، زوج درمانی آنلاین برای ایرانیان خارج از کشور همراه میتواند به شما کمک کند.
به نقل از سایت Psychology Today
“Effective couples therapists help their clients bring out the emotions and thoughts that they fear expressing to the other person.”
«زوجدرمانگران مؤثر به مراجعان خود کمک میکنند تا احساسات و افکاری را که از بیان آن به شریک زندگیشان میترسند، ابراز کنند.» — یک اصل کلیدی در درمان مؤثر زوجها.
نکاتی که باید در خصوص زوجدرمانی در نظر گرفت
زوجدرمانی در حالت ایدهآل نیازمند مشارکت هر دو نفر شما و شریک زندگیتان است. با این حال، اگر شریکتان تمایلی به شرکت در آن ندارد، میتوانید بهتنهایی در زوجدرمانی شرکت کنید تا درک بهتری از رابطه خود به دست آورده و راههای بهبود آن را بیاموزید.
اگر شما و شریکتان با هم وارد این فرآیند شوید، ممکن است متوجه شوید که یکی یا هر دوی شما به جلسات درمانی فردی جداگانه نیز نیاز دارید تا با مسائل شخصیای که در جریان زوجدرمانی مطرح میشوند، بهتر کنار بیایید.
همچنین اگر شما یا شریکتان با مشکلات دیگری مانند سوءمصرف مواد مواجه هستید، درمانگر ممکن است برای درمان مؤثرتر، نوعی درمان تخصصی را پیشنهاد دهد.
سؤالات متداول درباره زوجدرمانی
تفاوت زوجدرمانی با درمان فردی چیست؟
در زوجدرمانی، شما همراه با شریک زندگیتان روی اهداف مرتبط با رابطه کار میکنید. درمان فردی یک جلسه یکبهیک با مشاور است، ولی درمان فردی و زوجدرمانی میتوانند مکمل یکدیگر باشند. در درمان فردی میتوانید درباره موضوعاتی صحبت کنید که شاید در جلسات زوجدرمانی راحت نباشید، و همزمان به مسائلی که در طول زوجدرمانی مطرح میشوند نیز رسیدگی کنید.
در اولین جلسه زوجدرمانی چه اتفاقی میافتد؟
اولین جلسه معمولاً با یک ارزیابی آغاز میشود، جایی که شما و شریکتان اهداف خود را تعیین میکنید، درباره موضوعاتی که میخواهید روی آنها کار کنید صحبت میکنید و درباره انتظارات جلسات آینده گفتوگو میکنید. این ارزیابی پایه و اساس درمان را فراهم میکند و به درمانگر کمک میکند برنامهای متناسب با نیازهای شما طراحی کند. درمانگر ممکن است درباره سابقه رابطه، شیوههای ارتباطی و نقاط قوت رابطه شما سؤال کند.
آیا زوجدرمانی آنلاین مؤثر است؟
بله، زوجدرمانی از طریق خدمات آنلاین به همان اندازه جلسات حضوری مؤثر است. این روش همچنین راحتتر است و امکان دسترسی به درمانگرانی را فراهم میکند که در محل زندگی شما حضور ندارند. زوجدرمانی آنلاین ممکن است برای زوجهایی که دچار فاصله عاطفی هستند یا حضور حضوری برایشان دشوار است، احساس امنیت بیشتری ایجاد کند.
از هر جای دنیا میتوانید از جلسات زوجدرمانی آنلاین با مشاوران متخصص همراه برای بهبود روابط خود استفاده کنید.
هدف زوجدرمانی چیست؟
هر زوج اهداف منحصر به فرد خود را دارد، اما بسیاری از افراد میخواهند مهارتهای ارتباطی خود را بهبود دهند. معمول است که یکی یا هر دو طرف احساس کنند شنیده یا درک نمیشوند. در زوجدرمانی، شما یاد میگیرید رفتارها و الگوهای مضر را شناسایی کرده و راههای سالمتری برای گفتگو درباره موضوعات دشوار پیدا کنید تا به یکدیگر نزدیکتر شوید.
اگر شریک زندگی شما تمایلی به زوجدرمانی نداشته باشد چه؟
احساس تردید نسبت به درمان امری شایع است. برخی افراد فکر میکنند رفتن به درمان یعنی اشتباه کردهاند یا مجبور به صحبت درباره موضوعات ناراحتکننده خواهند شد. به اشتراک گذاشتن تحقیقات و نتایج زوجدرمانی با شریکتان میتواند به عبور از این موانع کمک کند.
اغلب گفتگو درباره زوجدرمانی به شکل «ما به خاطر تو به درمان نیاز داریم» آغاز میشود، اما این روش کمکی نمیکند. به جای آن، خودتان را وارد بحث کنید و بخشی از مسئولیت را بر عهده بگیرید. برای مثال:
من میدانم مسائلی هست که باید در رابطهمان روی آنها کار کنم و احساس میکنم نمیتوانم این کار را به تنهایی انجام دهم.
میتوانید توضیح دهید که در بیان نیازهایتان مؤثر نیستید و نیاز به دیدگاهی دیگر دارید:
میخواهم کسی دیگر هم به آنچه بین ما اتفاق میافتد نگاه کند تا بتوانم بفهمم چه کارهای متفاوتی میتوانم انجام دهم.
اگر شریکتان هنوز حاضر به شرکت در زوجدرمانی نیست، میتوانید درمان را بهصورت فردی آغاز کنید. درمان فردی میتواند بینشهای ارزشمند و استراتژیهای مقابلهای برای مسائل رابطهای به شما بدهد و حتی ممکن است باعث شود شریکتان به تدریج به ایده زوجدرمانی علاقهمند شود.
منابع
